Tre sitat på ein fredag: Freisting, skriving, svolt

Hun ønsket seg en stor fristelse, ønsket å innestå for den og gå fortapt, (…) Herregud, tenkte hun, jeg lever ikke idag, jeg er med på alt, lar meg rive med av alt som skjer, for å slippe å ta fatt i min egen mulighet
- Ingeborg Bachman

-

Writing is a way to trace my hunger, and hunger is nothing if not a void
- Siri Hustvedt

-

Everybody’s hungry for more, and more and more
Even though they know that Maugrims at their door
Everybody thought they could make it on their own
But I have seen them turn into stone

- Susanne Sundfør

Biopsi – Litteratur som medisin

Denne teksta er eksamensoppgåva mi frå heimeeksamen i faget lit2360 – Litteratur og anatomi

I boka Biopsi (1997), debuten til Lars Ramslie, følgjer vi ein son i hans rekonstruksjon av historia til far hans og hasn. Boka kan kanskje best karakteriserast som ein punktroman, der vi får historia fortalt gjennom ei rekke lyriske kortprosatekster. I forteljinga om faren nyttar sonen ei rekke fragment, bilete, avisutklipp, obduksjonsrapport, arr og barndomsminne, og lar fiksjonen spinne ut i frå og i spennet mellom disse fragmenta. Det handlar om sjukdomen til faren, og det handlar om såra til sonen. Eg vil i lesinga mi argumentere for at boka spring ut av sonen si trong til å forsone seg med faren og heile seg sjølv. For å heile seg sjølv må forteljaren heile historia. På den måten ønskjer eg å vise korleis boka syner at litteraturen kan verke som medisin.

Med kroppen i sentrum
Kroppen står sterk i fokus i Biopsi. Faren i boka byrjar som boksar i avisene, «1,82 høy, 91 kg i matchvekt» (s, 10) og endar i obduksjonsrapporten opp som eit 91 cm langt lik, «en middelaldrende mann i middels form med begge bena amputert» (s,149). Gjennom ein spesiell sjukdomshistorie syner dermed Biopsi kor viktig kroppen er for våre relasjonar med omverda, og kor stor verknad kroppslege endringar får for desse. Særleg synleg blir kanskje desse endringane i forholdet mellom far og son, der faren går frå å vere helt i sentrum til å vere ein narkoman i periferien av samfunnet.

Det er nett desse endringane som fascinerer Simonhjell når ho i avhandlinga si ser på Biopsi. Ho nyttar disability studies som teoretisk rammeverk. I lesinga si fokuserer ho på den merkte kroppen: Tematiseringa av frivillige og ufrivillige kroppsmerke, og dei momentane og gradvise endringar av lekamen (Simonhjell 2009, 17). Denne lesinga kan ho gjere av di ho ser kroppen «både som ein biologisk storleik og sosial konstruksjon» (s,18). Det er av di kroppen har begge disse sidene at kroppslege endringar får konsekvensar for våre relasjonar og vår plass i samfunnet. Trass i at sjukehistoria i Biopsi er relativt spesiell, vil eg argumentere for at ho likevel syner noko generelt om korleis menneskekroppen set rammene for menneskelivet, for vår tilveret i verda. På meisterleg vis syner boka korleis kroppslege endringar påverkar forholdet mellom menneske generelt, far og son spesielt. Alle er vi fødd til jorda med eit foreldrepar, og dei fleste av oss vil oppleve korleis kroppslege endringar som aldring eller sjukdom vil forandre relasjonen vi har til dei som skapte oss. Å akseptere og forsone seg med dei kroppslege endringane som aldring og sjukdom utgjer i menneskelivet synast å stå tematisk heilt i sentrum av romanen.

Sjølv om eg er svært sympatisk til Simonhjell sitt prosjekt, og disability studies som teoretisk retning, tenkjer eg sjølv å lese romanen ut i frå eit medisinsk perspektiv. Dette vil eg gjere i lys av dei teoretiske retningane humanistisk medisin og narrative medicine. Innan desse ser ein på banda mellom medisin og humaniora, gjerne med litteratur som utgangspunkt. Biopsi er ekstremt veleigna å sjå på i lys av desse retningane. Som roman hentar han frå den medisinske felt på nesten alle plan: Språk, innhald og poetikk .

Biopsi – ein gjennomsyra medisinsk roman
Når eg no over dei følgjande sidene skal gjere ei lesing av Biopsi ønskjer å sjå på boka i lys av traumatologi. Ordet traumatologi, som er sette saman av ordet trauma og logos, skade og lærdom, tyder i det medisinske språket læra om, og praksisen av, traumehandsaming. Traumatologi tek føre seg lære om handsaming av skaden frå ambulansepersonell eller legevakt til subjektet vonleg er heila og rehabilitert. I Biopsi finn vi to døme på medisinske traume og relativt mislukka rehabilitering, bilulukka og amputasjonen. Med denne lesinga er det faren, krøplingen, som blir hovudpersonen i boka.

Traumatologi som omgrep nyttast i medisinen konkret om fysiske skader, men eg vil likevel argumentere for at omgrepet kan vere nyttig å bruke i lesinga av boka òg i ei meir metaforisk tyding. I daglegspråket, samt i det psykologiske og psykiatriske fagspråket, er traume ofte forstått som ein dramatisk hending. Traumatologi kan ein då velje å forstå i ein meir utvida forstand som lære om heilingsprosessar, psykiske så vel som fysiske.

Sist men ikkje minst kan ein sjå traumatologi som ein litterær metode, som ein prosess for å ta attende historia. I boka The Shaking Woman. Or a History of My Nerves skriv forfattar Siri Hustvedt med utgangspunkt i eiga røynsle og medisinsk forsking om forholdet mellom kropp, sinn og språk. Ho syner korleis enkelte minne, traumeminne, hugsast på ein annan måte enn dei vanlege minna: Det kjem gjerne igjen, som notid. Traumeminne motset seg logikken og temporaliteten vanlege minne er strukturert rundt (Hustvedt 2010, 43). Derfor må desse vinnast att; traumeminnet må rehabiliterast. Eg trur det kan vere fruktbart å sjå nett Biopsi som ein prosess for å vinne att logikken og temporaliteten som kjenneteiknar forteljinga. Har ein dette perspektivet trer sonen tydlegare fram som hovudperson. I dette verket er det han som fortel, det er han som har samla saman og teke vare på alle dei fragment faren etterlet, for å kunne gjere det til ei historie. Han er samlaren.

Når eg no har føreslått å ta utgangspunkt i eit medisinsk omgrep i lesinga av boka meiner eg å kunne rettferdiggjere dette med at boka allereie i stor grad legg opp til denne lesinga. For boka Biopsi er ei bok gjennomsyra av medisin på så mange plan. Innhaldsmessig tek boka føre seg ein sjukdomshistorie, tildels gjennomsyra av det medisinske språket. Men i tillegg, og kanskje viktigare for mi lesing, er sjølve forteljinga strukturert og fortalt utifrå ein medisinsk metode, biopsi.

Biopsi som poetikk
Når debutromanen til Lars Ramslie har fått namnet Biopsi er det lett å forstå namnet ikkje berre som speglinga av innhaldet, men som den litterære metode boka er skrive ut i frå. Ordet biopsi kjem som så mange andre medisinske omgrep frå gresk, frå orda bio og opsia, og tyder «å sjå liv». Biopsi er i dag ein sentral del av diagnoseringa av ei rekke sjukdomar, mellom anna forskjellege typar kreft. Ein hentar ut vev frå kroppen, med litt forskjellege teknikk avhengig av kvar ein hentar vevet frå, for å analysere dette. Vevet som blir henta ut vert analysert av ein patolog, og vanlegvis vert det gjort ein histologisk undersøkjing, der vevsprøva vert snitta i tynne snitt (under fem millimeter) og undersøkt (Uthman, 1995). Ut i frå desse snitta er det altså ein kan finne, fastslå og diagnostisere sjukdom.

Det er lett å sjå likskapane mellom biopsi som medisinsk verktøy og biopsi som poetikk i romanen Biopsi. Romanen er bygd opp av ei rekke korte, ofte fragmentariske, prosatekster. Som når ein søkjer i vevsprøvar etter svara om sjukdom søkjer forteljaren snitt frå sjukdomshistoria for å forstå. I begge tilfella er det snakk om ein diagnostisk prosess, der kunnskapen om sjukdomen er naudsynt for å forstå hendingane, er naudsynt for å bli forsona og heil. På den måten kombinerast det teknisk-medisinske med det menneskelege og eksistensielle, og biopsien blir ein metode ikkje berre for å sjå på sjukdomen, men for å gjere nett det ordet i si greske tyding tyder, å sjå på livet.

Undertitlane i boka, «Anatomien», «Leo Buergers syndrom», «Sanksjonen», «Utrenskning», underbyggjer i stor grad denne lesinga av verket. Der dei to første undertitlane kunne vere henta direkte ut i frå ein medisinske ordbok, verkar dei to siste i større grad å vere refleksjonar og reaksjonar på medisinsk og eksistensielt utfordrande situasjonar.

Dei fire delane strukturerer forteljinga omkring dei to hovudpersonane, far og son. Del ein, «Anatomien» er etableringa av forteljinga, medan sjukdomen, først i kraft av Buergers sjukdom, sidan i form av stoffmisbruket, utspeler seg i dei to påfølgjande delane «Leo Buergers syndrom» og «Sanksjonen». Sistedelen, «Utrenskning, sirklar rundt overdosen til faren.

Allereie første setning syner forteljaren for oss, inkluderer oss i det narrative forsøket på å gripe, diagnostisere, forstå: «La oss si at dette er byen du bor i. At dette er gatene du gikk i» (Ramslie 1997: 9). Vi som lesarar blir invitert inn i ein hypotese, inn i ein fiksjon. Dei to neste tekstene i samlinga bidreg på like presist vis å etablere kva dette skal handle om, fragment og rekonstruksjon: «Navnetrekk. Fingeravtrykk. Personnummer. Et svar i munnen. Pass. En hastig profil i et utstillingsvindu» (s, 10), og

Passe-partoutene fordelt utover soveromsveggene. Utdrag fra tidsrommet august 66 til april 77. Ved å forrandre rekkefølgene i sort-hvittbildene, nesten brunlige nå, kan man manipulere inntrykket av utfallet, men slik bildene henger nå kan man si det er mest korrekt (s, 11)

Dei to hovudpersonane i romanen introduserast her samstundes: Faren, mysteriet, den gryande boksartalentet som får karieren stoppa av ei biluklukke og blir krøplingen. Sonen og forteljaren, som prøvar å skape historie ut av fragmenta han har samla.

Biopsi – eit krøplingportrett
Blikket på sjukdomen er uhyre sentralt. I romanen vekslar det mellom det ekstremt nære og groteske og det distanserte og sterile blikket ettersom sonen zoomar inn og ut av fragmenta, antan det er Buergers sjukdom, rusmisbruket6 eller den daude kroppen som skildrast. Bahktins definisjon av det groteske passar som hand i hanske til dette verket. Kroppen til faren er definitivt «[...]a body in the act of becoming», som i følgje Bahktin er nett det som kjenneteiknar den groteske kroppen (Bakhtin 2005, 92). Boka delar med hans karakteristikk av det groteske, i tillegg til amputasjonane, framsyninga av og fokuset op kroppslege prosessar og produkt, som eting, sveitte, spying, blod (s, 93). I lesinga av boka skal vi sjå korleis dei nærgåande skildringane av Buergers syndrom, rusmisbruk og deira kroppslege konsekvensar heile tida balanserer mellom vektlegginga av desse groteske aspekta og det klinisk-medisinske.

I del to «Leo Buerges syndrom» kjem dei første av mange sjukdomsskildringar. Presist namngjeve følgjer delen framveksten av Leo Buerges syndrom (òg kalla Buergers sjukdom/Thromboangiitis obliterans). Sjukdomen fører til obliterasjon, ar årene i ekstremitetane lukkar seg, som igjen fører til at musklane mist oksygentilførsel og døyr (Arnesen: 2009). Pappaen i Biopsi er angripen i beina, og delen skildrar vegen frå sjølvamputasjon av eine tåa med saks på hybel (s, 39) til den profesjonelle amputasjonen av begge bein på sjukehus (s, 45). Som elles i boka vekslar språket i skildringane av desse amputasjonsrøynslene mellom det groteske og det sterile. Denne kontrasten teiknast svært tydeleg fram i teksta. Det vekslar stadig mellom det overtydeleg ekle og nærast komiske, og det medisin-tekniske og kalde: «Tåa hviler endelig i håndskåla, svartgrønn [...] en slags liten livsforlatt trist medalje du legger i et pennekrus og siden viser til oss hver gang vi spør» (s 39) og «Kanylen lirkes inn mellom ryggplatene, når ryggmargen. De legger deg ned, setter opp et skjermbrett mellom hodet og resten av kroppen [...] Fester elektroder til brystet, maskinen leser hjerterytmen, slipper ut små elektroniske klemt» (s 45).

Den same vekslinga i forteljarblikket finn vi òg i skildringa av rusmisbruket i dei to siste delane, «Sanksjonen» og «Utrenskningen». Frå ei nærast farmasøytisk skildring av amfetaminssniffing, «Amfetaminpreparatet, svært basisk, du sniffer i deg, drar inn over slimhinnene i nesehulen. Krystallene som legger seg over den bløte ganen» (s, 86) til den brutale skildringa av injeksjonane til garva heroinistar: «[...] underarmene oppstukne hovne, oppsvulmede, sårene som ikke rekker å gro, nålene poker rundt men finner ikkje venene, lirker. Lirker hardt i arrvevet. Nålene kan faktisk knekke i forsøket på å finne venen» (s, 94). Ordet «lirker», som her verkar så valdeleg og grådig, er det same som blei nytta i skildringa av sjukehus-amputasjonen, der ««Kanylen lirkes inn mellom ryggplatene» (s, 45) på mest varsame og omsorgsfulle vis. Sjølv om dei to blikka kontrastere kvarandre, er det aldri langt mellom dei.

Dette inntrykket forsterkast i siste delen, «Utrenskning». For då er det som om dei to blikka fusjonerast. I møte med den døde kroppen til faren er det som om vekslinga, som er blitt eit så vant grep boka igjennom, går av skaftet. Det er som om forteljaren mister kontrollen: Det nære og det fjerne blikket blir blanda saman når sonen ser

Sluggerneven som gjorde deg til mester på 8 sekunder, fikk deg trykt sportsartikler, kampreferater, årskrøniker, flatknoka, allerede marmorert av dødsprosessen, tattovert med tre prikker fra kapp det gode håp svøpt i avføring og oppkast (s, 143)

Det er her, i kontrasten mellom det groteskt nære og det sterilisert fjerne blikket at den sjuke og daude kroppen kjem så gruvekkande tydeleg fram.

Litteratur for forsoning
Biopsi er likevel ein roman om meir enn traume og sjukdom. Sjølv om den sjuke og daude kroppen i stor grad dominerer som motiv i romanen, er Biopsi like mykje ein roman som tematiserer kampen for å forsone seg med dei endringane livet fører med seg. Like så mykje som å vere ei historie om ein sjuk far er det ei historie om sonen sin kamp for å forsone seg med sin sjuke far. Dei to siste undertitlane «Sanksjonen» og «Utrenskning» forsterkar dette inntrykket. Med «Sanksjonen» kan vi forstå like mykje faren sin sanksjon mot livet (misbruk og sjølvskade mot eigen kropp) som sonen sine sanksjonar mot livsstilen til faren når han for ein stund nekte å treffe han (s, 106-107). På same vis kan vi forstå siste delen, «Utrenskning», både som den endelege utreinskinga av smerte for faren, men samstundes òg som den endeleg forsoninga for sonen, ei utreinsking av sinne, smerte og bitterheit. For når sonen skal oppsummere kjennskapen til faren på slutten, er det med disse orda «Er ikke lei meg lenger. Er glad for jeg kjente ham» (s, 156).

To menn, ein far og ein son. Ein krøpling og ein samlar. Begge er utset for traume, fysiske og psykiske. Begge traumehistoriene spring gjennom boka, og spørsmålet om rehabilitering er mogleg blir ståande til siste slutt. Når rehabiliteringa feilar står berre forsoninga att. Forsoninga med menneskelivet, og med den sjukelege, sårbare kroppen som omkransar det. .

Den eine verkar å nå denne forsoninga, den andre ikkje. Når Biopsi sluttar står sonen, samlaren, igjen med ei rekke tekstbrøker etter faren, ei rekke tekstbrøker som aldri blei meir enn det, brøker. Sjølv har han klart å samle sine, klart å gjere det til ei forteljing. Han har klart rehabiliteringa: å gjere traumet til eit narrativ. Han har som han skriv «[...] endelig skjønt at han hele tiden forsøkte å lære meg noe [...] Vær så snill å ikke vær redd for å bli gammel» (s, 156). Gjennom forteljinga kjem forsoninga. Biopsi syner på den måten at sjukdom kan hjelpe oss å sjå på livet. At litteraturen kan verke som medisin.

Siri Hustvedt, Ulriken og meg

Denne teksta er henta frå siste nummer av MålogMakt, som vert gjeve ut av Studentmållaget i Oslo. Bli medlem, eller ting bladet!

Ofte tenkjer eg at dei verkeleg gode bøkene er dei som endrar seg etterkvart som ein les dei på ny, etterkvart som ei les andre bøker. At dei verkeleg gode bøkene er som dei gode elskarane, at det er dei du veks saman med inn i, og ikkje frå. Som er med på å avgjere kven du blir, kven du er. Eg trur det er det nett det som er så fascinerande med Siri Hustvedt. Og kanskje er det nett dette som òg fascinerer ho?

Kunsten endrar oss. Om bøkene til Siri Hustvedt.
Siri Hustvedt, forfattar, ser seg sjølv, utkledd i full viktorianar-habitt, i spegelen og svimar av. Erik Davidsen, psykiater, blir fotografert av ein inbrotstjuv, stalker og kunstnar. Bilete, som seinare blir ein del av ei utstilling, får han til å kjenne eit sinne han ikkje trudde han hadde. Lily Dahl, servitør og skodespelar, blir sett daud fleire stadar i nærområdet. Det synar seg å vere ei dokke, ein fullgod imitasjon, laga av ein ustoppeleg beundrar. Iris Vegan blir i ein kort og intens periode til hovudpersonen i ei bok ho held på å oversette, og rallar rundt i Brooklyn som Klaus. Møtet mellom sjølvet og kunsten er sjeldan uproblematisk i bøkene til Siri Hustvedt.

Vi kunne fort kome skeivt ut, Siri Hustvedt og eg, om ikkje anna grunna introduksjonen. «Siri Hustvedt er den einaste kvinnelege forfattaren eg respekterer» sa venninna mi. Som meg er ho litteraturstudent. Ho haldt fram. «Eg likar ikkje kvinnelege forfattarar, berre menn. Men ho skriv ikkje som ei kvinne». Eg har aldri trudd på at kvinner skriv på ei spesiell måte, og det har alltid irritert meg litt både med kvinner som skriv kvinneleg og ukvinneleg, for ikkje å snakke om folk som pratar om forfattarar på den måten. Likevel, venninna mi er venninna mi av ein grunn, eller rettare sagt av fleire grunnar: Ho er vittig. Glup. Varm. Raus. Og ho har utruleg god smak. Så kva i all verda var dette for noko, kva var det ho meinte?

Det eg elska – Det som irriterte
Favorittboka til venninna mi var mellom dei nyaste i forfattarskapen til Hustvedt, «What I Loved». Eg las ho, og var ikkje særleg imponert. Men eg trur eg forsto kva ho meinte, venninna. Mange verkar å seie «kvinnelitterartur» når dei meiner privat, personleg, lukka, intimt, og prosaisk, i ordas veste tydingar. I motsetnad til politisk, metapoetisk, ålment, opent og utadretta. Om det verkeleg er ein rettferdig forståing av ordet, eller litteraturen kvinner skriv, kunne eg diskutert godt og lenge, men det tenkjer ikkje gjere her. La meg berre slå fast at kor som er, om dette er «kvinnelitteratur» passar ikkje Siri Hustvedt inn i den kategorien. Ho skriv nemlig langt frå berre om samliv, traumer, barndom og barn. Ho skriv om kunst, identitet: om korleis historiene dannar oss som menneske. «What I Loved» kan tene som eit døme.

I boka treff vi kunsthistorikar og kritikar Leo Hertzberg. Når vi møter Leo held han på å miste synet, og han «ser» attende på livet, delvis ved hjelp av forskjellege ting som er sterkt knytt til dei han hadde kjær. Leo sit åleine og omorganiserer desse tinga, for å sjå kva påverknad tinga, og dei orden dei ligg i, har for hans eigen forståing av historia. Og kva er historia? Utan å røpe noko vesentleg for dei som tenkjer lese boka kan eg seie at det er ei historie som strekk seg langt attende, som handlar om livslang kjærleik, og venskap innad og imellom to venefamilier. På vegen er det fleire dramatiske hendingar, og siste halvdelen av boka er spenningsfull som ein thriller. Ein meldar skildra boka som ei intellektuell «page turner», venninna mi skildra ho som besettande, og det er lett å forstå kva dei meinte med det: Boka er nær umogleg å legge frå seg.

Korleis blei eg den eg er?
Ofte finn eg dei forfattarane best som irriterer meg, og denne boka irriterte meg. For delvis fann eg ho fantastisk, samstundes verka eg å tenkje at det var noko som mangla. At det kunne ha vore litt betre. Det eg elska med boka var mellom anna dei gode skildringar av kunst i litteratur. Dessutan likte eg godt korleis ho på kløktig vis skreiv om menneskeleg psyke. For kunst og psykologi er unektelege viktige delar av denne romanen, på lik line med handlinga eller plottet. For spørsmålet som både Leo, denne lesaren og kanskje til og med forfattaren verkar å stille seg boka i gjennom er det som driv boka fram: Korleis blir vi dei vi er?

Eg gav meg ikkje etter å ha lese denne eine romanen. Eg las ei bok til og ei bok til, til eg tilslutt hadde lese heile forfattarskapen. Og eg fann mange liknande kvalitetar som dei eg fann i «What I Loved». Identitet, psykiatri og kunst er tema for fleirtalet av Hustvedts bøker. Frå debutromanen The Blindfold fram til essayromanen The Shaking Woman – Or a History of my Nerves går temaa som ein einaste lang raud tråd. Så kraftig er denne raude tråda at historiene kanskje kan kjennast litt like, òg kanskje vere det. I hennar siste roman The Sorrows of an American møtar vi til dømes igjen Leo Hertzberg frå What I Loved. Han han ingen stor rolle i romanen, berre såvidt tilstadeverande synar han at det er ein samanheng mellom dei forskjellege bøkene, at dei er som vevd saman. Kanskje er det denne samanvevinga som gjer forfattarskapen så interessant?

Å nøste opp den raude tråden
Om eg skulle formulere denne raude tråden i ei setning måtte det kanskje bli i form av ein påstand: I møte med kunsten endrar vi oss, eller kanskje betre, i møte med kunsten ser vi korleis vi endrar oss. Derfor sit Leo Hertzberg og reorganiserer gjenstandene sine om kveldene, for å sjå korleis han skal forstå alt som har skjedd, forstå korleis han forstår, og ikkje minst, forstå den han er blitt. Kanskje er det derfor Siri Hustvedt skriv eit essay om den gongen ho svima av i eit korsett framfor ein spegel. Dette bilete av ho sjølv i viktora-habitt, og reaksjonen, at ho svimar av, som eit nytt bilete. Kva seier desse bileta av ho om ho, om spegelbiletar generelt, og om sjølvet og møtet med spegelbiletar?

Rundt Ulriken…
Ein psykiatar eg kjenner, som tilfeldigvis òg heiter Siri, samanlikna ein gong psykoterapi med ein langsom samtale. For å illustrere nytta ho dette dømet, som eg trur i alle høve alle bergensarar intuitivt vil forstå. Frå Bergen sentrum ser du dei sju fjell, og størst av dette er Ulriken. Fjella står der, dei tårnar over deg. Uansett kor du står og går, så er dei der, store, massive. Men kva er dette fjellet, for deg? Psykoterapien, den langsamme samtalen, samanlikna ho med å gå rundt Ulriken, å sjå opp på fjellet, medan ein gjekk skritt for skritt rundt. Etter kvart som ein ser fjellet frå forskjellege vinklar vil det ikkje vere det same; etter kvart som ein på vegen rundt endrar seg vil det kanskje i alle høve verke annleis. Når ein så har gått rundt heile Ulriken og er attende på punktet der ein starta, er ein likevel ikkje heilt på same stad.

Så kan ein spørje seg, om det er meg, eller Siri Hustvedt, som går rundt Ulrikken igjennom desse bøkene. Eg trur det gjeld oss begge. Eg kan sjølvsagt ikkje snakke for henne, men sjølv om bøkene ofte kretsar rundt dei same temaa, så er dei ikkje like, kanskje er det som om bøkene ofte ser på det same, men gjennom forskjellege personar, og forskjellege historier. Kanskje er bøkene på den måten hennar ferd om Ulrikken, der ho ser på relasjonar, identitet og psyke frå forskjellege vinklar. Og kanskje er det meg, som har lese meg rundt Ulrikken på vegen gjennom forfattarskapen hennar. Første gong eg las What I Loved var det noko som irriterte meg, utan at eg heilt kunne setje fingeren på kva. Etter å ha lese gjennom forfattarskapen har eg mange teoriar om kva det kunne ha vore. Eg har tenkt på at det kan vere det thrilleraktige elementet, dei korthugde setningane eller mangelen av skildringar av utsjånad. Eg har tenkt på at det kan vere korleis ho strukturer romanane sine så strengt rundt historiene, fablane i Aristoteliske vendingar. Det at eg ikkje aksepterer at karakterane forsvinner når historia kjem til ei ende.

…og attende igjen?
Men det blir lett til spekulering. Sansynlegvis hadde det med fordommar å gjere. Første gong eg las Siri Hustvedt las eg ho som ein som ikkje skreiv kvinnelitterartur. Når eg no kjem attende har eg lese og gjennomlevd nye historier. Så ser eg ho på nytt.

Sidan eg første gong trefte Siri Hustvedt har lesinga mi forrandra seg. Eg har forrandra meg. Og når eg no les What I Loved igjen er det som Siri, ho andre Siri, sa: Plutseleg står du på der du byrja igjen og ser det same igjen. Men så er det ikkje det same. Men noko heilt anna.